Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG)
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekły proces zapalny obejmujący błonę śluzową odbytnicy lub okrężnicy. Jest to choroba z grupy nieswoistych zapaleń jelit (IBD), która charakteryzuje się występowaniem owrzodzeń prowadzących do krwawień i upośledzenia funkcji przewodu pokarmowego. Podobnie jak wiele schorzeń o podłożu immunologicznym, WZJG przebiega z okresami zaostrzeń (rzutów) oraz remisji.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny
Dokładna etiologia choroby nie została w pełni poznana. Przyjmuje się, że za rozwój stanu zapalnego odpowiada kombinacja kilku czynników:
- Genetyka: Częstsze występowanie u osób, których bliscy krewni chorują na nieswoiste zapalenia jelit.
- Czynniki immunologiczne: Nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego skierowana przeciwko własnym komórkom nabłonka jelitowego oraz florze bakteryjnej.
- Czynniki środowiskowe: Stres, nieprawidłowa dieta oraz przebyte infekcje mogą prowokować rzuty choroby u osób predysponowanych.
Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Symptomy zależą od rozległości zmian w jelicie. W fazie zaostrzenia pacjenci najczęściej skarżą się na:
- Biegunki: Często z domieszką krwi, śluzu lub ropy (w ciężkich stanach nawet do 20 wypróżnień na dobę).
- Bóle brzucha: Zazwyczaj o charakterze kurczowym, nasilające się przed wypróżnieniem.
- Bolesne parcie na stolec: Uczucie niepełnego wypróżnienia.
- Objawy ogólne: Osłabienie, utrata masy ciała, gorączka oraz anemia wynikająca z przewlekłych krwawień.
- Objawy pozajelitowe: Bóle i obrzęki stawów, zmiany skórne (np. rumień guzowaty) lub zapalenie błony naczyniowej oka.
Rozpoznanie i diagnostyka
Podstawą diagnozy jest badanie endoskopowe (kolonoskopia lub sigmoidoskopia) połączone z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Obraz mikroskopowy pozwala potwierdzić charakterystyczne zmiany, takie jak zanik rysunku naczyniowego, kruchość błony śluzowej czy obecność owrzodzeń. Pomocniczo wykonuje się badania krwi (m.in. morfologia, CRP, OB) oraz badania kału (kalprotektyna), które pomagają ocenić stopień aktywności procesu zapalnego.
Cele leczenia WZJG
Współczesna terapia reumatologiczna i gastrologiczna stawia sobie za cel nie tylko łagodzenie objawów, ale przede wszystkim zmianę przebiegu choroby.
Główne założenia to:
- Uzyskanie i podtrzymanie remisji: Zarówno klinicznej (ustąpienie objawów), jak i endoskopowej (wygojenie śluzówki).
- Zapobieganie powikłaniom: Takim jak perforacja jelita, toksyczne rozdęcie okrężnicy (megacolon toxicum) czy rozwój raka jelita grubego.
- Indywidualizacja terapii: Stosowanie leków przeciwzapalnych (aminosalicylany), glikokortykosteroidów w fazie rzutu, a w przypadkach opornych – leczenia immunosupresyjnego i nowoczesnych leków biologicznych.
- Poprawa jakości życia: Umożliwienie pacjentowi normalnego funkcjonowania zawodowego i społecznego pomimo choroby.